Szukaj w

Wszędzie
Obiektach
Wydarzeniach
Artykułach
Galeriach

Zaawansowane

Tylko ze zdjęciem
Szukaj także w opisach

Kategoria

Wyszukaj w KarkonoszachWyszukaj w Karkonoszach

Kategoria

Podkategoria

Miejscowość

Wyszukaj

Obiekty w KarkonoszachObiekty w Karkonoszach

″Tezy karkonoskie″

Admin, 24 sierpnia 2011 09:23


 TEZY KARKONOSKIE
koncepcja zrównoważonego rozwoju
Regionu Karkonoskiego
(aktualizacja projektu )



Forum Obywatelskie
„Partnerstwo dla Regionu Karkonoskiego”
Zespół Koordynacyjny


Jelenia Góra – Bukowiec
Luty 2011 r.


WPROWADZENIE Zalączniki

Przed pięcioma ma laty, 27 kwietnia 2006 r., podpisane zostało w Jeleniej Górze „Porozumienie na rzecz rozwoju Regionu Karkonoskiego” i w jego efekcie powołane Forum Obywatelskie „Partnerstwo dla Regionu Karkonoskiego”. Sygnatariuszami Porozumienia było ponad czterdziestu przedstawicieli wielu środowisk: samo-rządowców, pracowników nauki, stowarzyszeń społecznych i zawodowych, biznesu oraz szereg osób prywatnych – mieszkańców Kotliny Jeleniogórskiej. Jego celem miała być praktyczna realizacja idei partnerstwa wszystkich sektorów życia społecznego i gospodarczego dla wypracowanie wspólnej wizji przyszłości Regionu z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju i zasad budowy społeczeństwa obywatelskiego.

Inicjatorzy tej inicjatywy starali się nawiązać w pewnym sensie do głośnych przed laty „Tez Jeleniogórskich”, jakie wypracowano w czasie popaździernikowej odwilży w ówczesnej Jeleniej Górze, a także do opracowanej po stronie czeskiej „Wizji Karkonosze 2050”. Przede wszystkim w ich przekonaniu wiąże się ona z dotkliwie odczuwaną potrzebą zintensyfikowania współpracy całej podkarkonoskiej społeczności i jej integracji w o obliczu stojących przed Regionem wyzwań cywilizacyjnych i rozwojowych.

Jednym z pierwszych efektów podpisanego porozumienia stało się ożywienie środowiskowych dyskusji na temat przyszłości Regionu, prowadzonych na organizowanych pod egidą Forum szeregu spotkaniach dotyczących problemów ochrony i odnowy środowiska, rozwoju nauki i kultury oraz gospodarki. Dorobek merytoryczny tych spotkań został wykorzystany w dużym stopniu w opracowanym w sierpniu 2007 r. na zlecenie Związku Gmin Karkonoskich projekcie dokumentu pt. „Tezy Karkonoskie – koncepcja zrównoważonego rozwoju Regionu Karkonoskiego”.

Opracowanie „Tez” stanowiło jeden z elementów projektu realizowanego przez ZGK w ramach programu INTERREG IIIA pt. „Rozwój i wspieranie transgranicznych struktur i współpracy sieciowej w ramach współpracy turystycznej w Karkonoszach”. Zawierają one propozycje szeregu szczegółowych rozwiązań, których realizację i wdrażania zakłada się w długoletniej perspektywie w ramach budowania lokalnych strategii i programów rozwoju gmin oraz intensyfikowania współpracy i wzmocnienia integracji międzygminnej w obszarze tworzącej się aglomeracji jeleniogórskiej i zachodnio - sudeckiego kompleksu turystyczno - wypoczynkowego. Założono także , że „Tezy” będą mogły być podstawą do wypracowania wspólnie ze stroną czeską kompleksowego „Programu zrównoważonego rozwoju Regionu Karkonoskiego”, obejmującego cały obszar Karkonoszy po obu stronach granicy polsko – czeskiej oraz do podjęcia wspólnych działań na rzecz jego realizacji przy wykorzystaniu wsparcia Unii Europejskiej.

Omawiane opracowanie objęło propozycje rozwoju przestrzennego i społeczno – gospodarczego dla polskiej części Regionu, tj. dla obszaru Kotliny Jeleniogórskiej oraz masywu Karkonoszy w obrębie powiatów jeleniogórskiego - grodzkiego i jeleniogórskiego – ziemskiego Uwzględniono przy tym przyjęte zasady rozwoju dla obszaru Karkonoszy i ich otoczenia po stronie czeskiej oraz pogranicza polsko – czeskiego w szeregu dokumentach planistycznych, przeanalizowano czynniki, mające bezpośredni lub pośredni wpływ na możliwości jego rozwoju, przy wyeksponowaniu zasad ochrony przyrody, krajobrazu i dziedzictwa kulturowego oraz rozwoju funkcji turystycznej i pełnego wykorzystania walorów tych terenów zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. W przyszłości, w dalszych pracach studialnych i programowych Region Karkonoski może być rozszerzony o rejon Gór Izerskich i Kotliny Kamiennogórskiej.

Opracowanie „Tez Karkonoskich” jako koncepcji zrównoważonego rozwoju Regionu obejmuje wskazanie zasad, celów i zadań tak rozumianego rozwoju w ramach budowania ładów środowiskowego, przestrzennego, społecznego, gospodarczego oraz instytucjonalnego wraz z programem wdrażania Koncepcji. „Tezy” przedstawiano i promowano przede wszystkim w ramach spotkań, organizowanych pod egidą Forum Obywatelskiego „Partnerstwo dla Regionu Karkonoskiego”, a także na posiedzeniach rad gmin, wchodzących w skład Związku Gmin Karkonoskich. Obecnie przedstawia się je w zaktualizowanej formie dla ponownego przeprowadzenia konsultacji z zainteresowanymi środowiskami w nadziei, że na początku rozpoczętej w końcu ub. roku nowej kadencji władz samorządowych mogą być one przyjęte przez nie jako szczególny, ponadgminny program rozwoju Regionu Karkonoskiego. Zespół Koordynacyjny Forum Obywatelskiego „Partnerstwo dla Regionu Karkonoskiego”

1. ZASADY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU



1. Zrównoważony rozwój jako generalna zasada kształtowania polityk rozwojowych regionów czy też ich składowych, gmin lub ich związków, w tym także dla Regionu Karkonoskiego, ujęta jest w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w której w art. 5 „zapewnia (się) ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”. Tak rozumiana koncepcja rozwoju jako zasada konstytucyjna ma fundamentalne znaczenie dla jej wprowadzania na wszystkich poziomach zarządzania (krajowym, regionalnym i lokalnym). Jej realizacja to oczywisty obowiązek konstytucyjny dla wszystkich partnerów decydujących o kierunkach rozwoju i uczestniczących w jego kształtowaniu (samorządu, partii politycznych, liderów lokalnych, nauki i kultury, biznesu, organizacji pozarządowych, środowisk twórczych itp.).
2. Dla wprowadzania w życie idei zrównoważonego rozwoju oraz jego podstawowych zasad i wynikających z nich zadań należy te idee dobrze rozumieć W przeciwnym razie istnieje realne niebezpieczeństwo jednoczesnej realizacji sprzecznych ze sobą koncepcji rozwoju. Przypomnieć należy zatem, jak kategoria zrównoważonego rozwoju ujmowana jest w obowiązujących regulacjach ustawowych, dotyczących zwłaszcza ochrony środowiska oraz planowania i zagospodarowania przestrzennego. W ustawie z 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska ujęta jest podstawowa definicja zrównoważonego rozwoju, rozumianego jako taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym, w celu zrównoważenia szans dostępu do środowiska poszczególnych zarówno współczesnych, jak i przyszłych pokoleń, następuje integrowanie działań politycznych, gospodarczych, społecznych, z zachowaniem trwałej równowagi przyrodniczej.
3. W praktyce wytyczania celów rozwoju zrównoważonego zauważa się swoiste i często odmienne ich rozumienie. Wiąże się to z tym, że funkcjonuje jednocześnie wąskie (pochodzące od ekorozwoju), jak i szerokie (kojarzone z ładem zintegrowanym) rozumienie tej kategorii. Większość obaw i mentalnych barier wprowadzania w życie koncepcji zrównoważonego rozwoju ma swoje źródło w jej pierwszym, zawężonym rozumieniu. Sprzyja temu, nagminne zwłaszcza na poziomie lokalnym, utożsamianie zrównoważonego rozwoju z wąsko rozumianą ochroną środowiska. Utożsamianie takie jest przejawem niezrozumienia samej istoty tej koncepcji rozwoju, która zgodnie z w/w ustawową definicją oraz zapisami Strategii Zrównoważonego Rozwoju Unii Europejskiej ma uwzględniać w zrównoważony sposób wymogi ekologiczne (środowiskowe), ekonomiczne i społeczne. Zasady zrównoważonego rozwoju określone są także w Karcie Ziemi (Deklaracji z Rio), w innych dokumentach Unii Europejskiej, w tym w deklaracjach europejskich sieci miast zrównoważonego rozwoju. Cele rozwojowe, wynikające z tych zasad, wyrażają także tzw. cele milenijne oraz dokumenty końcowe Szczytu Ziemi w Johannesburgu z 2002 roku.

4. Na podstawie analizy ww. tych dokumentów można wskazać, że podstawowymi zasadami zrównoważonego rozwoju są:
1) zasada integralności ładów i związanych z nimi celów rozwoju (realizowana poprzez zrównoważoną ochronę środowiska przyrodniczego oraz wykorzystanie kapitału społecznego i kapitału antropogenicznego -kulturowego i ekonomicznego, przy przestrzeganiu zasad: - sprawiedliwości pokoleniowej w dostępie do środowiska (polityki rozwoju muszą być w związku z tym tak kształtowane, aby sprawiedliwie uwzględniać rozwojowe i środowiskowe potrzeby obecnych i przyszłych pokoleń oraz prawo równego dostępu do środowiska, traktowanego w kategoriach międzypokoleniowej, międzyregionalnej i międzygrupowej sprawiedliwości oraz równoważenia potrzeb człowieka z ochroną środowiska); - nie przekraczania wydolności środowiskowej (wiąże się z tym potrzeba nie przekraczania granic odporności środowiska przyrodniczego na antropopresję, a także skali ingerencji w środowisko, ustalanej prawnie lub administracyjnie);
2) zasada subsydiarności (szczególnie mocno eksponowana przez agendy i dokumenty Unii Europejskiej);
3) zasada zrównoważonej partycypacji, w tym partnerstwa międzysektorowego (podkreśla się ja bardzo mocno w Deklaracji z Rio, uznającej zasadniczą rolę partnerstwa w tworzeniu i realizacji wizji rozwoju oraz budowy społeczeństwa obywatelskiego w każdej skali działań – lokalnej, regionalnej i krajowej).

5. Przy dostosowaniu powyższych zasad do potrzeb formułowania zasad zrównoważonego rozwoju Regionu Karkonoskiego podstawowe znaczenie ma przyjęcie jako ich podstawy kategorii ładu zintegrowanego, wywodzącej się z zasady integralności ładów. Wiąże się ona z takim jej rozumieniem, które prowadzi do spójnego, jednoczesnego tworzenia ładów środowiskowego, przestrzennego, społecznego, gospodarczego i instytucjonalno-politycznego. W praktyce planowania strategicznego należy tę kategorię uwzględniać, stosując następujący algorytm:

ład zintegrowany = ład przestrzenny + ład środowiskowy + ład społeczny + ład gospodarczy + ład instytucjonalno-polityczny

6. Przy opracowaniu niniejszego dokumentu – projektu „Tez Karkonoskich – koncepcji zrównoważonego rozwoju Regionu Karkonoskiego” wykorzystany został jako podstawa jego układu powyższy układ komponentów ładu zintegrowanego oraz w bardzo dużym stopniu ujęte w tej strukturze rekomendacje z obowiązujących dokumentów planowania strategicznego, opracowanych dla poziomu wojewódzkiego i lokalnego. Przy wprowadzaniu w życie celów i zadań zrównoważonego rozwoju Regionu, jakie przedstawia się w następnych rozdziałach, znacząca rolę przypisuje się zbudowaniu programu Agendy 21, jako najbardziej uniwersalnego narzędzia dla zarządzania tak ujmowanym rozwojem. Na poziomie regionalnym i lokalnym jest on najważniejszym sposobem wprowadzania w życie koncepcji zrównoważonego rozwoju oraz działań planistycznych i realizacyjnych na rzecz tej koncepcji w całej perspektywie XXI wieku. Istotę Agendy 21 dla Regionu Karkonoskiego przedstawia w uproszczonym ujęciu w poniższym schemacie:



2. CELE I ZADANIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RAMACH ŁADU ŚRODOWISKOWEGO

2.1. Ochrona walorów środowiska przyrodniczego i krajobrazu i formy ich udostępniania

1. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach tworzenia ładu środowiskowego jest zachowanie jego różnorodności biologicznej i walorów przyrodniczych oraz poprawa stanu środowiska naturalnego i zapobieganie jego degradacji.

2.Głównymi zadaniami w ww. zakresie są:
1) utrzymanie istniejących obszarów o wybitnych wartościach przyrodniczych, prawnie chronionych, w tym Karkonoskiego Parku Narodowego, Parków Krajobrazowych Rudawskiego i Doliny Bobru, obszarów „Natura 2000” oraz obszaru chronionego krajobrazu Karkonosze – Góry Izerskie;
2) utrzymanie węzłów i korytarzy ekologicznych, stanowiących elementy struktury przyrodniczej Regionu i zapewniających równowagę biologiczną w całym jego obszarze i ustabilizowanie ich powiązań w drodze samoregulacji;
3) utrzymanie zespołów zieleni komponowanej i urządzonej, w tym parków miejskich i cmentarzy oraz założeń pałacowo – parkowych;
4) poprawa jakości powietrza atmosferycznego, w tym zwłaszcza obniżenie lub eliminacja tzw. niskich emisji;
5) poprawa jakości wód powierzchniowych, ich ochrona, ochrona ich zlewni oraz ochrona czystości wód podziemnych;
6) ograniczenie negatywnego oddziaływania odpadów komunalnych i przemysłowych na środowisko;
7) racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych, nie stwarzające zagrożeń dla stanu krajobrazu w obszarach chronionych i w ich otoczeniu;
8) zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej poprzez zwiększenie retencji wód opadowych;
9) zapewnienie warunków przestrzennych i ekologicznych dla utrzymania funkcji uzdrowiskowych Jeleniej Góry.

3. Dla zachowania i ochrony wybitnych walorów środowiska przyrodniczego i krajobrazu Regionu oraz ich udostępnienia przyjmuje się ponadto następujące zasady:
1) egzekwowania obowiązujących przepisów prawa na terenach chronionych, a w szczególności ich ochronę przed przejmowaniem na inne cele niż ochrona oraz przed masową penetracją turystów w obszarach ścisłej ochrony;
2) udostępniania terenów chronionych poprzez istniejące i projektowane ścieżki dydaktyczne, szlaki i ścieżki piesze, rowerowe, hippiczne i inne, wyciągi narciarskie i trasy zjazdowymi, trasy biegowe wraz z odpowiednim oznakowaniem obiektów chronionych tablicami informacyjno-edukacyjnymi;
3) odtworzenia dawnych kompozycji parkowych;
4) renaturyzacji uregulowanych cieków wodnych oraz dopuszczenia do spontanicznego kształtowania się koryt, bez wycinania drzew i krzewów oraz innej roślinności przy ich brzegach;
5) ochrony istniejących miedz, krzewów i zadrzewień śródpolnych;
6) wprowadzenia w ramach przebudowy drzewostanów leśnych gatunków liściastych, stopniowego ograniczania dominacji monokultur świerkowych, a także uwzględnienie składu gatunkowego potencjalnej roślinności naturalnej na odpowiednich siedliskach w ramach ich odnawiania ;
7) prowadzenia szczególnie troskliwej gospodarki leśnej na siedliskach bagiennych i wilgotnych oraz powstrzymywania procesów odwodnienia siedlisk;
8) aktywnej ochrony stanowisk rzadkich gatunków roślin i silnie zagrożonych gatunków zwierząt;
9) wspierania rozwoju form turystyki i rekreacji przyjaznych dla środowiska.

2.2. Rozbudowa systemu ochrony przyrody i krajobrazu
Dla rozbudowy istniejącego systemu ochrony przyrody i krajobrazu w Regionie zakłada się realizację następujących zadań:
1) powiększenie Karkonoskiego Parku Narodowego o obszar obecnej otuliny oraz zmodyfikowanie zasad jego udostępniania dla turystyki i zagospodarowania terenów w bezpośrednim otoczeniu;
2) koncentrację terenów wskazanych do zainwestowania w obrębie już zurbanizowanych obszarów lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie oraz przeciwdziałanie wprowadzaniu nowej zabudowy na tereny otwarte – przedpola terenów chronionych.



3. CELE I ZADANIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RAMACH ŁADU PRZESTRZENNEGO

3.1. Ochrona walorów krajobrazu kulturowego

1. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu przestrzennego obok jego rozwoju przestrzennego oraz powiązane z nim modernizacji i rozbudowy systemów technicznych jest ochrona dziedzictwa i krajobrazu kulturowego.

2.Głównymi zadaniami w ww. zakresie są:
1) ochrona zabytków, wpisanych do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i gminnej ewidencji zabytków, będących w szczególności:
- układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi,
- dziełami architektury i budownictwa,
- parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni, w tym cmentarzami,
- zabytkami archeologicznymi,
- zabytkami techniki,
- miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji;
2) utrzymanie i kompleksowa rewitalizacja historycznie ukształtowanego układu urbanistycznego śródmieść Jeleniej Góry, Cieplic, Sobieszowa, Karpacza, Kowar, Piechowic oraz Szklarskiej Poręby oraz zabytkowych miejskich założeń parkowych;
3) utrzymanie historycznych układów przestrzennych terenów wiejskich wraz z istniejącymi w ich obrębie zespołami sakralnymi, cmentarzami, zespołami pałacowo-parkowymi i folwarcznymi;
4) utrzymanie istniejącego systemu stref ochrony konserwatorskiej z granicami wskazanymi w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin i planach miejscowych;
5) zachowanie w dobrym stanie technicznym i estetycznym dominant kulturowych i krajobrazowych oraz utrzymanie ich dotychczasowej roli w ich otoczeniu;
6) utrzymanie i wyeksponowanie drobnych elementów zagospodarowania otoczenia zabytkowych układów osadniczych w tym pomników, kapliczek i krzyży oraz zabytkowych urządzeń;
7) utrzymanie historycznie ukształtowanej sieci dróg oraz układu cieków i rowów melioracyjnych wraz z technicznymi systemami ich utrzymania;
8) zachowanie i ochronę wartościowych, rozpoznanych stanowisk archeologicznych w stanie niezmienionym oraz ochronę potencjalnych nowych nie odkrytych jeszcze stanowisk przed ich zniszczeniem;
9) działania na rzecz wzmocnienia i zachowania regionalnych tradycji architektonicznych oraz lokalnych wartości, które stanowią dziedzictwo przeszłości;
10) podnoszenie świadomości społecznej i edukacji z zakresu ochrony środowiska kulturowego,

3.
Dla zachowania i ochrony wybitnych walorów krajobrazu kulturowego przyjmuje się ponadto następujące zasady:
1) wypełnianie ubytków w ciągach zabytkowej zabudowy z poszanowaniem zasady dobrego sąsiedztwa i wykorzystania lokalnych tradycji budowania i zdobienia oraz zapobieganie powstawaniu ubytków w ciągach tej zabudowy;
2) utrzymanie i eksponowanie walorów szczegółowych rozwiązań w zabytkowej zabudowie, jej proporcji, form ukształtowania elewacji i dachów, wielkości i układu otworów, rodzaju stolarki i jej zdobnictwa i zastosowania tradycyjnych materiałów budowlanych;
3) kształtowanie nowej zabudowy mieszkalnej, rekreacyjno-turystycznej i produkcyjno-usługowej w otoczeniu zabudowy zabytkowej w formach nawiązujących do lokalnych tradycji przy użyciu tradycyjnych materiałów budowlanych.

3.2. Rozbudowa systemu ochrony przyrody i krajobrazu

Szczególnie ważnym zadaniem w omawianej dziedzinie jest wprowadzenie utworzonego w 2009 r. Parku Kulturowego Kotliny Jeleniogórskiej na listę Pomników Historii RP i na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz określenie szczegółowych zasad jego ochrony i udostępnienia oraz zarządzania, ustalonych w planie ochrony.

3.2. Zrównoważony rozwój przestrzenny Regionu

1. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu przestrzennego jest utrzymanie, rewitalizacja i rozbudowa jego układu osadniczego w sposób nie zagrażający utracie walorów przyrodniczo- krajobrazowych i kulturowych obszaru.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) wykorzystanie walorów położenia Regionu i jego powiązań z głównymi szlakami komunikacyjnymi Dolnego Śląska oraz pogranicznych regionów Czech i Niemiec dla jego wielofunkcyjnego rozwoju;
2) harmonizowanie rozwoju struktury funkcjonalno-przestrzennej i racjonalne wykorzystanie jej zasobów dla poprawy standardów i warunków zamieszkiwania, pracy i wypoczynku, w tym zwłaszcza w obrębie rozwijającej się aglomeracji jeleniogórskiej;
3) rozwój przestrzenny miast jako głównych ośrodków koncentracji inwestycji mieszkalnych, usługowych i produkcyjnych oraz wybranych terenów wiejskich, położonych poza terenami chronionymi;
5) utrzymanie i rozwijane następujących, podstawowych funkcji Regionu:
- usługowej o znaczeniu ponadlokalnym i lokalnym, związanej z potrzebami mieszkańców Jeleniej Góry i pozostałych miast i gmin Regionu, a także odwiedzających go turystów i kuracjuszy,
- mieszkaniowej,
- rekreacyjno-sportowej,
- turystyczno – wypoczynkowej (zwłaszcza w miastach takich Karpacz, Kowary, Piechowice i Szklarska Porębie oraz na terenie gmin Podgórzyn i Mysłakowice),
- produkcyjno-usługowej (z koncentracją w Jeleniej Górze oraz w Piechowicach),
- obsługi technicznej,
- tranzytu drogowego o znaczeniu międzynarodowym (z obsługą w Jeleniej Górze i Szklarskiej Porębie).;
3. Zadaniami uzupełniającymi w omawianym zakresie są:
1) wyodrębnienie w obszarze miast następujących stref prowadzenia zróżnicowanych polityk przestrzennych, uwzględniających przyjęte zasady ochrony środowiska przyrodniczego i krajobrazu oraz środowiska kulturowego:
- modernizacji i rewitalizacji obszarów śródmiejskich (gdzie podejmowane będą działania służące sukcesywnie prowadzonej rewaloryzacji tworzącej je zabudowy wraz z jej ograniczonym uzupełnieniem oraz rozwojem usług tworzących centra miast;
- mieszkaniowych (gdzie podejmowana będzie modernizacja istniejącej zabudowy mieszkaniowej o wysokiej i niskiej intensywności oraz realizacja nowych inwestycji tego typu na terenach w bezpośrednim sąsiedztwie już istniejącego zainwestowania, z towarzyszeniem nieuciążliwych usług i produkcji);
- produkcyjno – usługowo –technicznych (gdzie będzie miała miejsce modernizacja istniejącej zabudowy o tym charakterze oraz wprowadzanie nowych obiektów produkcyjno-usługowych), nieuciążliwych dla środowiska i nie zagrażających walorom krajobrazowym obszaru;
- zieleni i rekreacji (gdzie rozbudowywane będą kompleksy zieleni miejskiej z przystosowaniem do potrzeb wypoczynku codziennego, rekreacji i obsługi ruchu turystycznego);
2) wprowadzenie na terenach wiejskich następujących zasad rozwoju przestrzennego, uwzględniających przyjęte zasady ochrony środowiska przyrodniczego i krajobrazu oraz środowiska kulturowego:
- przeprowadzenia modernizacji istniejącej zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej, jej rozbudowy, uzupełnienia i przebudowy (z zachowaniem jej historycznych układów oraz wprowadzaniem nowej zabudowy w nawiązaniu do już istniejących jej ciągów i bez jej lokalizowania na terenach otwartych oraz tworzenia dużych zespołów na tych terenach);
- przeprowadzenia modernizacji i rozbudowy istniejącej zabudowy gospodarczej i produkcyjno-usługowej oraz wprowadzenia nowych obiektów (przy zachowaniu odpowiednich przepisów sanitarno-epidemiologicznych i nie dopuszczania do pojawienia się uciążliwości dla sąsiedniej zabudowy oraz zagrażania walorom krajobrazowym);
3) weryfikacja przyjętych ustaleń dla kierunków rozwoju przestrzennego w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, które są kolizyjne w stosunku
do przyjętych zasad ochrony środowiska przyrodniczego i krajobrazu poprzez:
- uniemożliwienie przekształcania ustalonych w studiach i planach miejscowych funkcji ochronnych dla terenów otwartych;
- wprowadzenie objętych ochroną obszarów Natura 2000 i innych;
- wskazanie terenów z zakazem zabudowy;
- zaktualizowanie ustaleń dotyczących kompleksowej obsługi planowanych do zainwestowania terenów w zakresie komunikacji oraz infrastruktury technicznej z analizami racjonalności ekonomicznej związanych z tym zamierzeń.

4. Zakłada się, że długofalowa realizacja ww., generalnych zasad rozwoju przestrzennego Regionu doprowadzi do utrzymania i uporządkowania jego historycznie ukształtowanej struktury funkcjonalno-przestrzennej, walorów krajobrazowych jego otwartych przestrzeni oraz podkreślenia roli jej historycznych ośrodków. Miasta i główne ośrodki wiejskie Regionu uzyskają nowoczesną, atrakcyjną strukturę dzięki koncentracji usług w ich centrach, uporządkowaniu istniejących zespołów zabudowy, modernizacji istniejących i realizacji nowych oraz zagospodarowaniu nowych terenów produkcyjno-usługowych i stworzeniu spójnego systemu zieleni. Wyposażenie w sprawne systemy obsługi technicznej oraz modernizacja układu komunikacyjnego podkreślą te walory.

3.3. Modernizacja i rozbudowa systemu komunikacji
1. Celem uzupełniającym dla w/w podstawowych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu przestrzennego jest modernizacja i rozbudowa istniejących tu systemów komunikacji.

2.Głównymi zadaniami w ww. zakresie są:
1) modernizacja i rozbudowa istniejących układów dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych dla poprawy połączeń z sąsiednimi regionami i zagranicą (w tym zwłaszcza w ciągu podsudeckiego korytarza komunikacyjnego) oraz połączeń wewnętrznych dla rozwoju obszarów aktywności gospodarczej w Regionie, w tym zwłaszcza związanych z turystyką;
2) rozwój i usprawnienie transportu zbiorowego w Jeleniej Górze i w całym Regionie przy zmniejszeniu jego uciążliwości dla środowiska oraz likwidowaniu barier dla niepełnosprawnych;
3) włączenie Regionu w międzynarodową strukturę sudecko-karpackiego obszaru turystycznego poprzez m.in. realizację tzw. Drogi Śródsudeckiej jako elementu międzynarodowego projektu Via Montana;
4) wprowadzenie nowych form transgranicznego transportu zbiorowego z sąsiadującymi z Regionem częściami Polski, Czech i Niemiec (poprzez m.in. współpracę przy realizacji projektu RegioTRAM Nysa);
6) modernizacja linii kolejowych na trasach Jelenia Góra-Wrocław, Jelenia Góra-Zgorzelec, Jelenia Góra-Lwówek Śląski-Zebrzydowa ( w tym zrealizowanie jeleniogórskiego systemu kolei miejskiej w powiązaniu ze Szklarską Porębą i Jakuszycami oraz Karpaczem i Kowarami);
7) rozwój transportu lotniczego o znaczeniu regionalnym i międzynarodowym przy wykorzystaniu istniejącej, zmodernizowanej bazy w Jeleniej Górze (z ewentualną budowa nowego lotniska sportowo – turystycznego w rejonie Starej Kamienicy – Rybnicy).

3.4. Modernizacja i rozbudowa systemów uzbrojenia oraz gospodarki odpadami

1. Celem uzupełniającym dla w/w podstawowych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu przestrzennego jest modernizacja i rozbudowa istniejących tu systemów uzbrojenia i gospodarki odpadami.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) utrzymanie, modernizacja i rozbudowa istniejącego systemu zaopatrzenia miast i gmin w wodę, przy wykorzystaniu istniejących ujęć i ich rozbudowie oraz systemu gospodarki ściekowej, z modernizacją istniejących oczyszczalni ścieków (system ten realizowany dla części Regionu pod nazwą Karkonoskiego Systemu Wodociągów i Kanalizacji winien objąć poza istniejącymi, zainwestowanymi obszarami także tereny wskazane do zainwestowania i stworzyć dogodne warunki dla wprowadzania nowej zabudowy na terenach wskazanych na ten cel);
2) utrzymanie, modernizacja i rozbudowa istniejącego systemu zaopatrzenia w gaz i wyposażenie wszystkich miejscowości Regionu w sieć gazową (przyczyni się to do znacznego zmniejszenia zużycia węgla jako paliwa w lokalnych kotłowniach i gospodarstwach domowych, a także zmniejszenia zużycia energii elektrycznej), a także przeprowadzenie dalszej modernizacji lokalnych kotłowni na terenie miast i gmin i w miarę potrzeb ich powiązanie z planowaną rozbudową sieci gazowej;
3) utrzymanie, rozbudowa i modernizacja istniejącego systemu zaopatrzenia w energię elektryczną dla poprawy warunków i zapewnienia bezpieczeństwa dostawy energii, również w obszarach rozwojowych o funkcjach mieszkaniowych, usługowych i produkcyjnych;
4) wzrost wykorzystania energii odnawialnych, w tym zwłaszcza energetyki wodnej i produkcji biomasy oraz jej gospodarczego wykorzystania dla celów energetycznych;
5) wprowadzenie najnowszych technologii utylizacji odpadów i recyklingu odpadów Karkonoskim Centrum Gospodarki Odpadami w Ścięgnach - Kostrzycy w celu maksymalnego ograniczenia składowania i uzyskania odpowiednich poziomów segregacji odpadów (realizacji dyrektywy odpadowej UE ) oraz rekultywacja składowiska w Siedlęcinie.



4. CELE I ZADANIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RAMACH ŁADU SPOŁECZNEGO

4.1. Poprawa warunków mieszkaniowych

1. Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu społecznego jest poprawa warunków mieszkaniowych dla mieszkańców terenów miejskich i wiejskich.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) przeprowadzenie modernizacji zespołów mieszkaniowej zabudowy wielkoblokowej i ich humanizacja, powiązana z pełnym rozwiązaniem problemów wyposażenia w niezbędne usługi podstawowe, rozbudowane tereny rekreacji oraz z poprawą termoizolacyjności zabudowy;
2) przeprowadzenie remontów i modernizacji istniejącej zabudowy mieszkaniowej dla dostosowania jej do obowiązujących wymogów techniczno-eksploatacyjnych oraz współczesnych potrzeb ich użytkowników;
3) wprowadzenie uzupełniającej zabudowy mieszkaniowej w ciągach istniejącego zainwestowania i uzbrojenia;
4) realizacja nowych zespołów zabudowy mieszkaniowej z wprowadzeniem usług podstawowych i terenów zieleni dla wypoczynku i rekreacji mieszkańców, atrakcyjne ukształtowanych w nawiązaniu do istniejących układów osadniczych, lokalnych warunków terenowych, z preferowaniem inwestycji tego typu w powiązaniu z rewitalizacją obszarów zdegradowanych.

4.2. Rozwój kultury

1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu społecznego jest rozwój kultury.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) utrzymanie i rozbudowa istniejącej bazy kulturalnej Regionu (w tym m.in. Muzeum Karkonoskiego, Teatru im. C. Norwida, Filharmonii Dolnośląskiej, miejskich i gminnych Ośrodków Kultury i Bibliotek i lokalnych ośrodków teatralnych);
2) rewitalizacja i budowę nowych obiektów dla organizacji widowisk, spektakli oraz spotkań( w tym m.in. amfiteatrów w Jeleniej Górze, Karpaczu i Szklarskiej Porębie);
3) utworzenie letnich scen (w tym Letniego Teatru na rynku w Jelenie Górze, Letniej Sceny w Teatrze Zdrojowym w Jeleniej Górze – Cieplicach) i organizacja imprez plenerowych;
4) kontynuowanie dotychczasowych inicjatyw kulturalnych oraz stałych, cyklicznych imprez (w tym m.in. Września Jeleniogórskiego, Jeleniogórskich Spotkań Teatralnych, Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Ulicznych, Cieplickiego Lata, Silesia Sonans i Festiwalu Muzyki Wiedeńskiej ,Muzycznego Ogrodu Liczyrzepy;
5) poszerzenie oferty kulturalnej o nowe inicjatywy (powołanie międzynarodowego Festiwalu Trzech Narodów, utworzenie w Jeleniej Górze ośrodka Europejskiej Sieci Teatralnej „Magic Net”; przywrócenie organizacji w ramach Września Jeleniogórskiego imprez kulturalnych pt„Tydzień Karkonoszy” przy udziale wszystkich gmin karkonoskich);
6) organizowanie widowisk plenerowych w wybranych obiektach zabytkowych Regionu;
7) organizowanie plenerów, warsztatów i seminariów dla rozwoju regionalnego potencjału artystycznego;
8) wspieranie lokalnych inicjatyw na rzecz rozwoju kultury..

4.3. Rozwój nauki i oświaty



1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu społecznego jest rozwój nauki i oświaty.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) wzrost potencjału nauki i szkolnictwa wyższego w Jeleniej Górze i związanej z nim bazy dydaktycznej oraz przygotowanie funkcjonujących tu szkół wyższych do odegrania kluczowej roli w tworzeniu konkurencyjnej gospodarki Regionu;
2) wspieranie starań na rzecz zintegrowania się jeleniogórskich oddziałów i filii szkół wyższych w ramach Uniwersytetu Karkonoskiego;
3) współuczestnictwo w tworzeniu europejskiej przestrzeni edukacyjnej i przestrzeni wiedzy;
4) kształtowanie drożnego systemu edukacyjnego, umożliwiającego kształcenie ustawiczne;
5) wzmocnienie powiązań edukacji z gospodarką, nauką oraz środowiskiem lokalnym;
6) rozwój szkolnictwa zawodowego w powiązaniu z potrzebami regionalnego rynku pracy;
7) wprowadzanie do programów nauczania wiedzy o Regionie oraz opracowywanie podręczników dla podnoszenia jej poziomu.

4.4. Rozwój opieki zdrowotnej i lecznictwa uzdrowiskowego

1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu społecznego jest rozwój opieki zdrowotnej i rozwój lecznictwa uzdrowiskowego.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) utrzymanie oraz unowocześnienie istniejącej bazy opieki zdrowotnej i lecznictwa;
2) poprawa jakości opieki zdrowotnej poprzez podniesienie standardu usług medycznych oraz zwiększenie dostępności do usług świadczonych przez zakłady opieki zdrowotnej;
3) rewitalizacja bazy uzdrowiskowej w Cieplicach i rozwój potencjału gospodarczego tego uzdrowiska oraz bazy pobytowej;
4) upowszechnienie zachowań prozdrowotnych poprzez zwiększenie indywidualnej odpowiedzialności za zdrowie i szeroki dostęp do badań profilaktycznych (zwiększenie skuteczności zapobiegania, wczesnego wykrywania i leczenia chorób oraz zapobieganie i leczenie uzależnień).

4.5. Rozwój integracji społecznej

1. Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu społecznego jest rozwój integracji społeczne.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) wspieranie i promowanie postaw prospołecznych oraz rozwijanie lokalnych inicjatyw społecznych na zasadach pomocniczości i partnerstwa, w tym rozwój sieci partnerstwa międzysektorowego dla integrowania sektorów: publicznego, obywatelskiego i biznesu;
2) integrowanie i wspieranie osób niepełnosprawnych oraz innych grup społecznych, zagrożonych wykluczeniem społecznym;
3) doskonalenie i tworzenie systemów opieki nad dzieckiem i rodziną oraz sprzyjanie wzmacnianiu więzi społecznych na poziomie rodziny;
4) aktywizację społeczną i opiekę nad osobami starszymi;
5) redukowanie zjawisk ubóstwa;
6) wspieranie zasad dialogu i wzajemnej tolerancji (m.in. przeciwdziałanie antagonizowaniu grup społecznych i tworzeniu nowych podziałów społecznych);
7) ograniczanie patologii społecznych (przestępczości, alkoholizmu, narkomanii, prostytucji itp.).



5. CELE I ZADANIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RAMACH ŁADU GOSPODARCZEGO

5.1. Rozwój produkcji i usług

1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu gospodarczego jest wspieranie rozwoju gospodarczego, w tym zwłaszcza produkcji i usług, w sposób, który będzie efektywnie wykorzystywał jego istniejący potencjał oraz walory przyrodnicze i kulturowe z uwzględnieniem przyjętych zasad ich ochrony, bez zubożania ich bogactwa i różnorodności.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) wspieranie konkurencyjności Regionu poprzez rozwój regionalnej i lokalnej infrastruktury społeczeństwa informacyjnego, powiązany ze wzrostem konkurencyjności funkcjonujących tu przedsiębiorstw i trwałą poprawę stanu zatrudnienia oraz tworzenie podstawy do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy;
2) podnoszenie atrakcyjności inwestycyjnej Regionu poprzez przygotowywanie odpowiednich lokalizacji dla inwestycji produkcyjnych w sposób nie kolidujący z ochroną jego walorów przyrodniczo - krajobrazowych oraz rozwój niezbędnych dla ich funkcjonowania urządzeń i sieci infrastruktury technicznej i połączeń komunikacyjnych;
3) powołanie i doskonalenie wyspecjalizowanych służb dla obsługi inwestorów oraz stworzenie przez samorządy własnego systemu preferencji finansowych;
4) preferowanie i promowanie przyjaznych dla środowiska form prowadzenia działalności gospodarczej, charakteryzujących się niską uciążliwością dla środowiska, wdrażających najlepsze możliwe technologie) i systemy zarządzania środowiskowego;
5) zapewnienie profesjonalnej promocji i informacji gospodarczej o Regionie z organizowaniem wspólnych kampanii promocyjnych, udziału w targach gospodarczych, budowaniu bazy aktualnych informacji gospodarczych, sporządzaniu ofert inwestycyjnych i kooperacyjnych;
6) promowanie idei społecznej odpowiedzialności biznesu z organizowaniem szkoleń, warsztatów, konferencji, konkursów, przygotowywaniem projektów owych promujących zachowania etyczne oraz odpowiedzialność biznesu szczególnie w odniesieniu do środowiska przyrodniczego, lokalnej społeczności, władz samorządowych i pracowników;
7) rozwój współpracy pomiędzy środowiskiem biznesu, a władzami samorządowymi, środowiskami naukowymi, organizacjami pozarządowymi oraz promowanie przedsięwzięć z zakresu partnerstwa publiczno – prywatnego; przygotowywanie i prowadzenie wspólnych projektów, finansowanych z funduszy pomocowych,
8) inicjowanie i wspieranie kooperacyjnych form współpracy pomiędzy jednostkami gospodarczymi Regionu, jednostkami z sąsiednich regionów Czech i Niemiec w ramach współpracy transgranicznej;
9) rozwój samorządu gospodarczego i innych form instytucjonalnej współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami;
10) lobbowanie na szczeblu wojewódzkim i krajowym na rzecz rozwoju gospodarczego Regionu Karkonoskiego.

5.2. Rozwój małej przedsiębiorczości

1.Uzupełniającym celem związanym z rozwojem Regionu w ramach ładu gospodarczego jest rozwój małej przedsiębiorczości.

2.Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) wszechstronna pomoc samorządów lokalnych oraz instytucji z otoczenia biznesu dla rozwoju sieci małych i średnich przedsiębiorstw w Regionie;
2) organizowanie i wspieranie szkoleń oraz prowadzenie poradnictwa dla lokalnych przedsiębiorców dla podnoszenia ich kwalifikacji i znajomości zagadnień finansowych, podatkowych i prawnych, możliwości pozyskiwania funduszy pomocowych oraz wymagań stawianych organizacjom gospodarczym w zakresie ochrony środowiska;
3) promowanie, inicjowanie i wspieranie rozwoju kooperacyjnych form współpracy pomiędzy małymi przedsiębiorstwami (m.in. związanych z budową ich sieci, tworzeniem grup producenckich, itp.);
4) przygotowywanie i organizowanie projektów finansowanych lub współ-finansowanych ze środków pomocowych, zmierzających do podniesienia konkurencyjności i wzmacnianiu małych przedsiębiorstw;
5) prowadzenie przemyślanej polityki w zakresie powstawania nowych wielkopowierzchniowych obiektów handlowo – usługowych, (dotyczy do szczególnie Jeleniej Góry);
6) prowadzenie przez samorządy lokalne stabilnej polityki w zakresie wymierzania podatków, czynszów i opłat lokalnych, uwzględniającej aktualną koniunkturę gospodarczą;
7) tworzenie i rozwój instytucji, a także instrumentów finansowych wspierających rozwój przedsiębiorczości, m.in. zainicjowanie tworzenia Parków Przemysłowych oraz Technologicznych, a także utworzenia wielobranżowego klastru w Regionie;
8) kreowanie pozytywnego klimatu dla lokalnych przedsiębiorców, m.in. poprzez organizowanie konkursów dla wyróżnienia najlepszych podmiotów gospodarczych z tereniu Regionu; włączanie przedstawicieli lokalnych przedsiębiorców w proces podejmowania ważnych z punktu widzenia jego rozwoju decyzji.

5.3. Rozwój turystyki

1.Obok rozwoju gospodarczego rozwój turystyki, wykorzystujący szczególne walory przyrodniczo-kulturowe dla podniesienia atrakcyjności Regionu jest jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju.

2. Głównymi zadaniami w tym zakresie są:
1) zwiększenie potencjału istniejącej bazy dla obsługi turystyki, wypoczynku i rekreacji oraz poprawa jej standardów;
2) adaptowanie obiektów zabytkowych dla pełnienia funkcji turystycznych i rekreacyjnych, nie wykorzystanych dotąd na ten cel lub zagrożonych dekapitalizacją;
3) rozwój agroturystyki na obszarach wiejskich w powiązaniu z rozwojem gospodarstw ekologicznych;
4) modernizacja i unowocześnienie istniejących urządzeń (w tym wyciągów i kolei linowych) w ośrodkach sportów zimowych w Szklarskiej Porębie i Karpaczu oraz rozwój uzupełniającej sieci stacji sportów zimowych na przedpolu Karkonoszy,w tym w Kowarach oraz w Rudawach Janowickich, w lokalizacjach, nie powodujących ingerencji w najcenniejsze pod względem przyrodniczym i krajobrazowym tereny;
5) wspieranie inicjatyw, przyczyniających się do aktywizowania terenów i miejsc dotąd niewykorzystanych dla turystyki i rekreacji;
6) odnowa systemu wież widokowych oraz odbudowa obiektów zrujnowanych – elementów tego systemu, powiązana z zagospodarowaniem miejsc i punktów widokowych; 7) zagospodarowanie bezpośredniego otoczenia głównych tras widokowych Regionu, w tym zwłaszcza drogi nr 3 na odcinku Kaczorów - Jelenia Góra - Jakuszyce oraz odcinka tzw. „Drogi Śródsudeckiej” i szlaku „Dolina Pałaców i Ogrodów”, powiązane z ochroną wglądów krajobrazowych z tych dróg, a zwłaszcza z urządzonych punktów widokowych;
8) zaadaptowanie i wykorzystanie istniejących akwenów wodnych dla rekreacji;
9) rozwój jeleniogórskiego ośrodka lotnictwa sportowego;
10) stworzenie dodatkowych mechanizmów wspierania małych i średnich przedsiębiorstw, rzemiosła, działających na rzecz obsługi turystów;
11) kreowanie markowych produktów turystycznych w oparciu o walory regionalnych i lokalnych osobliwości przyrody, krajobrazu i dziedzictwa kulturowego;
12) rozszerzanie oferty turystycznej Regionu dla rodzin i osób starszych oraz dla turystyki specjalistycznej i wyczynowej;
13) stworzenie systemu wsparcia doradczo – konsultingowego dla podmiotów sektora turystycznego oraz popularyzacja dorobku naukowego, istotnego dla stymulacji ruchu turystycznego;
14) stworzenie mechanizmów kształcenia profesjonalnych kadr dla obsługi ruchu turystycznego i zarządzania turystyką (w tym m.in. opiekuna turystycznego jako nowego zawodu w Regionie);
15) rozwój współpracy przygranicznej ośrodków turystyczno-wypoczynkowych i centrów uprawiania sportu, takich jak Harrachov – Szklarska Poręba oraz Karpacz – Kowary – Pec – Janske Lazne;
16) integracja systemów szlaków turystycznych – pieszych i rowerowych i narciarskich w paśmie pogranicza;
17) stworzenie zintegrowanego, atrakcyjnego systemu promocji i informacji o ofercie turystycznej Regionu; obejmującego jego polską i czeską część;
18) promocja na międzynarodowych rynkach turystyki wspólnej oferty turystycznej całego Regionu z atrakcyjnymi pakietami turystycznych w zakresie:
- turystyki specjalistycznej,
- turystyki weekendowej,
- turystyki kulturowej (m. in. związanej z udostępnieniem zespołu zamków i pałaców Kotliny Jeleniogórskiej),
- turystyki rowerowej, konnej itp.

5.4. Rozwój rolnictwa i przetwórstwa rolnego oraz leśnictwa

1.Rozwój rolnictwa z przetwórstwem i leśnictwa winien być także jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach tworzonego ładu gospodarczego.

2.Główne zadania w tej dziedzinie to:
1) inicjowanie i wspieranie działań zmierzających do restrukturyzacji rolnictwa indywidualnego, m.in. poprzez promowanie rozwoju gospodarstw ekologicznych, agroturystycznych i specjalistycznych oraz tworzenia grup producenckich;
2) przeprowadzenie modernizacji rozwojowych gospodarstw rolnych i przygotowanie ich do konkurencji na jednolitym rynku europejskim z dostosowaniem wielkości gospodarstw i ich możliwości produkcyjnych do nowych warunków ekonomicznych;
3) upowszechnianie form produkcji o dużej pracochłonności w małych gospodarstwach rolnych (m.in. takich jak warzywnictwo, szkółkarstwo, zielarstwo, sadownictwo, ogrodnictwo ekologiczne itp.);
4) wprowadzanie dolesień na gruntach sąsiadujących kompleksami leśnymi i o niskiej bonitacji;
5) wzmocnienie roli zakładów przetwórstwa drzewnego;
6) wspieranie wielofunkcyjnego rozwoju wsi ze szczególnym naciskiem na rozwój ich funkcji turystycznych i usługowych dla podniesienia poziomu życia ludności wiejskiej i rozwoju form jej pozarolniczej działalności, w tym różnych form pracy nieetatowej, związanej z nowymi możliwościami komunikowania się.



6. CELE I ZADANIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RAMACH ŁADU INSTYTUCJONALNEGO

6.1. Rozwój partycypacji społecznej i idei partnerstwa wielosektorowego

1. Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju w ramach ładu instytucjonalnego obok doskonalenia form funkcjonowania władz samorządowych jest budowa lokalnego społeczeństwa obywatelskiego i związanych z tym mechanizmów partnerstwa. Konsekwentna realizacja tego celu stanowi wielką szansę i jednocześnie największe wyzwanie dla skutecznego i efektywnego wdrażania Koncepcji zrównoważonego rozwoju Regionu.

2.Głównymi zadaniami w tej dziedzinie są:
1) rozbudowa Forum Obywatelskiego – Partnerstwo dla Regionu Karkonoskiego oraz rozwijanie i doskonalenie form jego działania dla wzmocnienia instytucjonalnych, prawnych i materialnych warunków udziału obywateli, grup społecznych i organizacji pozarządowych w procesie planowania, podejmowania decyzji i realizacji zadań zrównoważonego rozwoju w całym obszarze Regionu;
2) instytucjonalne wzmocnienie Forum poprzez zorganizowanie stale funkcjonujących forów problemowych lub warsztatów oraz Sekretariatu Forum; 3) umożliwienie pełnego dostępu obywateli do informacji o stanie środowiska przyrodniczego, kulturowego oraz programowaniu i planowaniu rozwoju przestrzennego i społeczno - gospodarczego Regionu;
4) ożywienie lokalnych wspólnot oraz aktywizacji ich członków do współpracy i działania na rzecz zrównoważonego rozwoju w swoim obszarze działania i w Regionie ;
5) poszerzanie wiedzy o Regionie i problemach jego rozwoju poprzez m. in. inicjowanie projektów badawczych;
6) promowanie dobrych praktyk krajowych i zza granicy, związanych z budową społeczeństwa obywatelskiego i rozwojem partycypacji społecznej;
7) organizowanie debat publicznych dla dyskutowania ważnych problemów rozwoju Regionu przy stosowaniu zasady konsensusu w formułowaniu konstruktywnych propozycji ich rozwiązywania.

6.2. Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju

1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju w ramach ładu instytucjonalnego jest jak najszersze upowszechnianie zróżnicowanych form edukacji dla zrównoważonego rozwoju.

Główne zadania w tej dziedzinie to:
1) promowanie idei zawartych w inicjatywie ONZ , ustanawiającej „Dekadę edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju” oraz w „Strategii edukacji dla zrównoważonego rozwoju Europejskiej Komisji Gospodarczej”;
2) dostosowania działań przewidzianych do realizacji w ramach Dekady ONZ do warunków i specyfiki Regionu oraz przyjętych programów działań edukacyjnych dla Dolnego Śląska;
3) wykorzystanie dokonań i doświadczeń jeleniogórskiego ośrodka naukowego w kreowaniu tych działań, a zwłaszcza jeleniogórskiego Wydziału Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu jako ogólnopolskiego koordynatora edukacji dla zrównoważonego rozwoju na poziomie szkolnictwa wyższego;
4) przeniesienie doświadczeń szkól wyższych w zakresie edukacji dla zrównoważonego rozwoju na poziom średni i podstawowy;
5) prowadzenie edukacji ekologicznej w ramach poszczególnych grup i forów Forum Obywatelskiego, a w tym edukacji ekologicznej, społecznej i ekonomicznej (w ramach rozwijanych „Ekoforum” i „Forum Gospodarczego” oraz utworzenia Forum Społecznego, działających w strukturze Forum Obywatelskiego);
6) utworzenie regionalnych centrów edukacji ekologicznej, społecznej i ekonomicznej.

6.3. Monitorowanie zrównoważonego rozwoju

1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju w ramach ładu instytucjonalnego powinno być zbudowanie systemu stałego monitoringu zmian w stanie środowiska przyrodniczego, kulturowego, zagospodarowania przestrzennego oraz rozwoju społecznego i gospodarczego a także zmian w sferze instytucjonalnej.

2.Główne zadania w tej dziedzinie to:
1) uruchomienie Karkonoskiego Obserwatorium Zrównoważonego Rozwoju (prowadzonego w ramach wybranej filii szkół wyższych, działających w Jeleniej Górze lub działalności wybranego stowarzyszenia lub fundacji, przy uzyskaniu finansowo – organizacyjnych podstaw jego stabilnego funkcjonowania);
2) wyselekcjonowanie zestawu wskaźników dla monitorowania zrównoważonego rozwoju Regionu oraz zaprojektowanie bezpośrednich powiązań w/w zestawu z celami rozwoju zapisanymi w poszczególnych dokumentach planowania strategicznego gmin i powiatów;
3) stałe upowszechnienie wyników monitoringu zarówno wśród władz samorządowych jak i w lokalnych społecznościach;

6.4. Współpraca ze stroną czeską

1.Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu instytucjonalnego związanych ze specyfiką jego położenia w paśmie pogranicza polsko-czeskiego jest intensyfikacja wielosektorowej i wielopoziomowej współpracy instytucji, organizacji oraz mieszkańców obu części Regionu na rzecz wypracowania wspólnego Programu Zrównoważonego Rozwoju.

2.Głównymi zadaniami w realizacji tego celu winny być:
1) wszechstronna promocja oraz przeprowadzenie społecznych konsultacji w polskiej części Regionu czeskiego opracowania „Wizji Karkonosze 2050 – Przyjaźń ludzi gór” jako ideowej podstawy dla opracowania wspólnego, długofalowego programu rozwoju całego Regionu;
2) wszechstronna promocja oraz przeprowadzenie społecznych konsultacji w czeskiej części Regionu „Tez Karkonoskich - koncepcji zrównoważonego rozwoju Regionu Karkonoskiego” z celami – jw.;
3) opracowanie wspólnego „Programu zrównoważonego rozwoju Regionu Karkonoskiego” pod egidą Forum Obywatelskiego i jego odpowiednika po czeskiej stronie, określającego zarówno cele, kierunki działań jak i wybrane projekty rozwojowe, przy współpracy specjalnie utworzonych grup roboczych Związku Gmin Karkonoskich i Związku Miast i Miejscowości Karkonoskich oraz władz samorządowych obu części Regionu;
4) przeprowadzenie konsultacji i opiniowania wspólnego „Programu” po obu stronach oraz uzyskanie akceptacji władz samorządowych na szczeblu gmin (miejscowości) oraz województw (krajów) dla w/w dokumentu jako zestawu rekomendacji dla planowania rozwoju przestrzennego i społeczno – gospodarczego w/w jednostek;
5) przeprowadzenie analiz i konsultacji dotyczących oceny możliwości wykorzystania „Programu” jako podstawy dla opracowania „Planu zrównoważonego rozwoju Regionu” – wielkoskalowego, kompleksowego projektu rozwojowego dla regionu transgranicznego, wspomaganego przez fundusze rozwojowe Polski, Czech i UE;
6) rozeznanie możliwości i zakresu działania Karkonoskiego Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej oraz jego utworzenie jako instytucji realizującej ww. Plan; 7) okresowe przeglądy efektów wielosektorowej współpracy instytucji i organizacji działających w całym Regionie dla wypracowania wniosków, dotyczących doskonalenia praktyk w tym zakresie oraz wskazywania „dobrych przykładów” i inicjowania nowych rozwiązań;
7) wzajemna, stała wymiana informacji o postępach w integracji ochrony przyrody i krajobrazu oraz zabytków, w rozwoju przestrzennym, społecznym i gospodarczym i Regionu po obu stronach granicy;
8) doskonalenie i rozbudowa wspólnego systemu stale aktualizowanej informacji o ofercie turystycznej całego Regionu.
9) powołanie do życia Karkonoskiej Agencji Informacyjnej.

6.5. Program wdrażania Koncepcji

1. Jednym z głównych celów zrównoważonego rozwoju Regionu w ramach ładu instytucjonalnego jest określenie realnego programu wdrażania „Tez” przez Forum Obywatelskie „Partnerstwo dla Regionu Karkonoskiego”, Związek Gmin Karkonoskich, władze samorządowe Regionu, sygnatariuszy „Porozumienia dla Regionu Karkonoskiego” oraz zainteresowane organizacje gospodarcze i pozarządowe z jego terenu.

2.Głównymi zadaniami w realizacji tego celu winny być:
1) wszechstronna promocja oraz przeprowadzenie społecznych konsultacji „Tez Karkonoskich – Koncepcji zrównoważonego rozwoju Regionu” oraz sukcesywnie przeprowadzana aktualizacja tego dokumentu i jego dostosowywanie do zmieniających się potrzeb;
2) przeprowadzenie zaopiniowania „Tez” przez samorządy powiatów, miast i gmin Regionu oraz Zarząd Województwa (dotyczącego m.in. zakresu oraz możliwości i sposobów wprowadzenia rekomendacji w nich zawartych waniu do aktualizowanych strategii rozwoju i studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz do aktualizacji planu zagospodarowania przestrzennego woj. dolnośląskiego);
3) realizacja zadań dotyczących intensyfikacji współpracy polsko-czeskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju Regionu;
4) uzgodnienie podstaw formalno-prawnych i finansowo-organizacyjnych oraz zakresu opracowanych wspólnie ze stroną czeską w I etapie „Programu zrównoważonego rozwoju Regionu”, a w II – „Planu zrównoważonego rozwoju Regionu” ze wskazanie zestawu projektów rozwojowych;
5) przekazanie „Programu” i „Planu” samorządom lokalnym i regionalnych obu części Regionu oraz innym zainteresowanym stronom do wprowadzenia zawartych w nim rekomendacji do strategii rozwoju, studiów, koncepcji i programów rozwojowych;
6) utworzenie jednostki organizacyjnej dla zarządzania w/w projektami oraz własnej pracowni planistyczno- projektowej lub powierzenie związanych z tym zadań wybranemu podmiotowi;
7) zintegrowanie gminnych komisji urbanistyczno-architektonicznych dla spójnego opiniowania dokumentów planistycznych;
8) opracowanie systemu stałego monitoringu realizacji „Programu” i „Planu” oraz przeprowadzenie okresowych ocen stanu ich realizacji;
9) promocja w/w opracowań jako modelowych przykładów wielosektorowej, transgranicznej współpracy polsko-czeskiej.

Uwaga: zakładać należy, że realizacja przyjętych w rozdz. 6.3 – 6.5 zadań powinna mieć miejsce w latach 2011 -14, tak by wynikające z nich projekty rozwojowe mogły być przygotowane do realizacji w latach 2014-2020. Zaktualizowany projekt „Tez” opracowali w ramach działania Zespołu Koordynacyjnego Forum Obywatelskiego: Janusz Korzeń (Fundacja Karkonoska) Witold Szczudłowski (Związek Gmin Karkonoskich) Wykorzystano przy tym uwagi i propozycje, wniesione przez: Tadeusza Borysa, Stanisława Firszta, Jacka Godlewskiego, Jacka Jakubca, Jana Kurowickiego, Marka Nałęcza-Sochę, Alinę Obidniak, Grzegorza Richtera, Adama Solarza, Andrzeja Więckowskiego oraz Tomasza Winnickiego Jelenia – Góra – Bukowiec, ... stycznia 2011 r.